Make a free website Close

Avetiq Isahakyan

 

Ավետիք Իսահակյան 1875-1957

 


Իսահակյան Ավետիք Սահակի (1875, Ալեքսանդրապոլ - 1957, Երևան), բանաստեղծ, արձակագիր, հասարակական գործիչ: Հայաստանի ԳԱ ակադեմիկոս: Սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, 1893-ին ընդունվել է Լայպցիգի համալսարան՝ որպես ազատ ունկնդիր, մասնակցել Ալեքսանդրապոլից Արեւմտյան Հայաստան ուղարկվող զինյալ խմբերի ստեղծմանը, զենք և դրամական միջոցների հայթհայթման գործին: 1896-ին ձերբակալվել է և մեկ տարի արգելափակվել Երևանի բերդում:
Բանտից դուր գալուց հետո տպագրել է “Երգեր և վերքեր” բանաստեղծությունների իր առաջին գիրքը (1897), սակայն շուտով կրկին ձեռբակալվել է և, որպես ցարական միապետության դեմ պայքարող “Ընդհատակյա հեղափոխական կազմակերպոււթյունների” անդամ, աքսորվել Օդեսա:
Մահացել է 1957թ հոկտեմբերի 17-ին՝ Երվանում:





ՄՈՐ ՍԻՐՏԸ

(հայկական ավանդավեպ)

Կա հինավուրց մի զրույց,
Թե մի տղա,
Միամորիկ,
Սիրում էր մի աղջկա:

Աղջիկն ասավ և “Ինձ բնավ
Դու չես սիրում,
Թե չէ գնա՛,
Գնա՛ մորըդ սի՛րտը բեր”:

Տղան մոլոր, գլխիկոր
Քայլ առավ,
Լացեց, լացեց,
Աղջկա մոտ ետ դառավ:

Երբ նա տեսավ, զայրացավ.
— Է՛լ չերևաս
Շեմքիս, ասավ,
Մինչև սիրտը չըբերես:

Տղան գնաց և որսաց
Սարի այծյամ,
Սիրտը հանեց,
Բերեց տվեց աղջկան:

Երբ նա տեսավ, զայրացավ.
— Կորի՛ր աչքես,
Թե հարազատ
Մորըդ սիրտը չըբերես:

Տղան գնաց` մորն սպանեց,
Երբ վազ կըտար
Սիրտը` ձեռքին,
Ոտքը սահեց, ընկավ վար:

Եվ սիրտը մոր ասավ տխուր,
Լացակումած.
— Վա՜յ, խեղճ տղաս,
Ոչ մի տեղըդ չըցավա՞ց...

 

 


 

***

Թաթիկներըդ լուսեղեն —
Լույս-թըռչնիկներ դրախտի.
Ճաճաչներով ոսկեղեն
Բույն կհյուսեն նոր բախտի։
Զմրուխտ թասով գինի ես,
Բույրըդ աշխարք է առել.
Շուրթըս դիպավ շրթունքիդ
Աշխարքիս տերն եմ դառել։
Մազերըդ մեղմ փայելով՝
Ինքս ինձեն հեռացա,
Աչերիդ մեջ նայելով՝
Ողջ տիեզերքը մոռացա...

 


Սոնետ


Գիտեմ, դու մի օր սրտով կարոտած,
Ամպամած մի օր, թախծոտ ու գունատ,
Կգաս դեպի ինձ՝ մեռած, մոռացված,
Ու կուզես տեսնել շիրիմս անզարդ․․․

Ստվերների հետ տրտում իրիկվա
Ես կզգամ թեթև ձայնը քայլերիդ,
Քնքնուշ ձեռներով շիրիմիս վրա
Կփռես գունատ ծաղիկներ վտիտ․․․

Տխուր հայացքդ ինձ կգուրգուրե,
Ձեռքդ կդնես մեղմորեն վրաս,
Կհեկեկաս, ու կհեկեկաս․․․
Ալմաստ արցունքդ հանդարտ կծորե։

Ու ձայնդ կրկին հոգիս կթովե,
Սիրտս կգրկե մի անուշ երազ․․․

 


 

Կուզեի

Կուզեի լինել գարնան արեգակ,
Չքնաղ վարդերով կուրծքդ պճնեի.
Անդորր սրտիդ մեջ վառեի կրակ,
Մութ աչերիդ մեջ պայծառ շողայի:
Կուզեի լինել երգող շատրվան
Եվ երազներդ լուռ օրորեի,
Կամ թե շողշողուն ոսկի ծիածան
Շուշան ճակատիդ պսակ հյուսեի:
Կուզեի լինել ալիքը ծովի
Եվ ոտներիդ տակ մեղմիկ հեվայի,
Կամ թե լեռների բուրմունքը հովի
Փարթամ մազերդ շոյելու գայի:
Կուզեի լինել երկինք աստղավառ
Քեզ, ինչպես երկրի շուրջը, պատեի,
Հազար ու հազար աչքերով գոհար
Քեզ դյութված, արբած հավերժ նայեի...

 

 


Կտակ


Սիրուն մանկի՛կ, ես գնում եմ, դու գալիս ես այս աշխարհ.
Ճշմարիտն ես փորձով գիտեմ ու խոսքերս մի՛ մոռնար:

Կյանքն է ամպի փախչող ստվեր, վայրկյանն է միշտ իրական.
Բախտի կռանը կամքն է թեև, բայց դիպվածն է տիրական:

Զգացմունքն է գերիշխանը, խելքը՝ նրա լոկ ծառան.
Բայց դու՛ խելքդ վրադ պահի՛ր, ինչպես պողպատ կուռ վահան:

Մի՛ հավատար ստվերներին, հենվի՛ր միայն քեզ վրա,
Ատելու չափ սի՛րիր մարդկանց, բայց լավություն միշտ արա:

Եվ լայն օրում թե՝ ընկերներ, թե բարեկամ ճանաչի՛ր.
Իսկ նեղ օրում ընկերների ո՛չ որոնիր, ո՛չ կանչիր:

Խաղերով լի այս աշխարհում խաղդ եթե տանուլ տաս,
Զվարթ եղի՛ր, ու այդպիսով բախտի վրա կըխնդաս:

Անվախ ու վեհ ղեկդ վարե անծանոթին դեմ-դեմի.
Անզղջալի առաջ գնա՛, ինչ որ լինի՛, թո՛ղ լինի:

Լսի՛ր, տղա՛ս, ինձ կթաղես անհայտ մի տեղ, աննշան,
Որ չիմանան, մարդիկ չգան՝ շիրմիս քարը գողանան:

 

 


ԱԲՈՒ-ԼԱԼԱ ՄԱՀԱՐԻ


Աբու-Լալա Մահարին,
Հռչակավոր բանաստեղծը Բաղդադի,
Տասնեակ տարիներ ապրեց
Խալիֆաների հոյակապ քաղաքում,
Ապրեց փառքի եւ վայելքի մէջ,
Հզօրների եւ մեծատուների հետ սեղան նստեց,
Գիտունների եւ իմաստունների հետ վէճի մտաւ,
Սիրեց եւ փորձեց ընկերներին,
Եղաւ ուրիշ-ուրիշ ազգերի հայրենիքներում,
Տեսաւ եւ դիտեց մարդկանց եւ օրէնքները:
Եւ նրա խորաթափանց ոգին ճանաչեց մարդուն,
Ճանաչեց եւ խորագին ատեց մարդուն
Եւ նրա օրենքները:
Եւ որովհետեւ չունէր կին եւ երեխաներ,
Բոլոր իր հարստութիւնը բաժանեց աղքատներին,
Առաւ իր ուղտերի փոքրիկ քարաւանը`
պաշատով ու պարէնով,
Եւ մի գիշեր, երբ Բաղդադը քուն էր մտել
Տիգրիսի նոճիածածկ ափերի վրայ,-
Գաղտնի հեռացավ քաղաքից...

 


Ասում են

Ասում են, թե՝ դու այնպես
Մոռացել ես ինձ այնպես,
Որ երբ անունս են տալիս,
Հազիվ միտքդ եմ գալիս:

Բայց, նազելիս, ձեր բակում
Այն լորին է դեռ ծաղկում,
Որի քնքուշ բույրի մեջ
Քեզ գրկեցի սիրատենչ:

ՈՒ գրկիս մեջ այսօր դեռ
Կիզող կրակ է վառվել,
Իսկ երբ անունդ են տալիս,
Սիրս արյուն է լալիս:

Ա՜խ, իրա՞վ է՝ դու այնպես
Մոռացել ես ինձ այնպես,
Որ երբ անունս են տալիս,
Հազիվ միտքդ եմ գալիս...

 


***

Օտա՜ր, ամայի՜ ճամփեքի վրա
Իմ քարավանըս մեղմ կըղողանջե.
Կանգնի՛ր, քարավանս, ինձի կըթվա,
Թե հայրենիքես ինձ մարդ կըկանչե:
Բայց լուռ է շուրջըս ու շըշուկ չըկա
Արևա՛ռ, անդո՛րր այս անապատում.
Ա՜խ, հայրենիքըս ինձ խորթ է հիմա,
Ու քնքուշ սերըս ուրիշի գրկում:
Կընոջ համբույրին է՛լ չեմ հավատա,
Շուտ կըմոռանա նա վառ արցունքներ.
Շարժվի՛ր, քարավանս, ինձ ո՞վ ձայն կըտա,
Գիտցի՛ր, լուսնի տակ չըկա ուխտ և սեր:
Գընա՛, քարավանս, ինձ հետդ քա՜շ տուր
Օտար, ամայի ճամփեքի վրա.
Ուրտեղ կհոգնիս` գըլուխըս վար դիր
Ժեռ-քարերի մեջ, փըշերի վըրա...

 

 


 

Մեկը չեղավ



Մեկը չեղավ, որ իմանար վշտերս,
Քնքուշ ձեռքով դարման աներ վերքերիս.
Մեկը չեղավ, որ գուրգուրեր վարդերս,
Անուշ բույր տար, վարդի գույն տար երգերիս:

Կյանքս կտամ սրտից բխած համբույրին,
Ա՜խ, թէ մեկը ինձ հասկանա՜ր ու սիրե՜ր:
Ի՞նչ կա երկրում և՛ սրբազան, և՛ անգին,
Քան թէ զոհվել, քան թէ լինել անձնվեր:

Բայց ես կյանքում շա՛տ սիրեցի ու լացի, —
Մեկը չեղավ, որ ամոքեր վշտերս,
Սիրող սրտի ծարավ, ծարավ մնացի,
Մեկը չեղավ, որ գուրգուրեր վարդերս...

                                                                                                          ՄԱՅՐԻԿԻՍ



Հայրենիքես հեռացել եմ,
Խեղճ պանդուխտ եմ , տուն չունիմ,
Ազիզ մորես բաժանվել եմ,
Տըխուր-տըրտում, քուն չունիմ:

Սարեն կուգաք, նախշուն հավքե՛ր,
Ա՜խ, իմ մորս տեսել չե՞ք.
Ծովեն կուգաք, մարմանդ հովե՜ր,
Ախըր բարև բերել չե՞ք:

Հավք ու հովեր եկան կըշտիս,
Անձեն դիպան ու անցան.
Պապակ-սրտիս, փափագ-սրտիս
Անխոս դիպան ու անցա՜ն:

Ա՜խ, քո տեսքին, անուշ լեզվին
Կարոտցել եմ, մայրի՛կ ջան.
Երնե՜կ, երնե՜կ, երազ լինիմ,
Թըռնիմ մոտըդ, մայրի՜կ ջան:

Երբ քունըդ գա, լուռ գիշերով
Հոգիդ գըրկեմ, համբույր տամ.
Սըրտիդ կըպնիմ վառ կարոտով,
Լա՛մ ու խընդա՛մ, մայրի՜կ ջան...

                                                                                                      Կուզեի լինել ...



Կուզեի լինել գարնան արեգակ,
Չքնաղ վարդերով կուրծքդ պճնեի,
Անդորր սրտիդ մեջ վառեի կրակ,
Մութ աչերիդ մեջ պայծառ շողայի:
Կուզեի լինել երգող շատրվան
Եվ երազներդ լուռ օրորեի ,
Կամ թե ` շողշողուն ոսկի ծիածան ,
Շուշան ճակատիդ պսակ հյուսեի:
Կուզեի լինել ալիքը ծովի
Եվ ոտներիդ տակ մեղմիկ հևայի,
Կամ թե ` լեռների բուրմունքը հովի,
Փարթամ մազերդ շոյելու գայի :
Կուզեի լինել երկինք աստղավառ
Քեզ, ինչպես երկրի շուրջը ,պատեի
Հազար ու հազար աչքերով գոհար ,
Քեզ ` դյութված ,արբած հավերժ նայեի:

                                                                                                                   ՄԱՅՐԸ



Անտառներում' աշնան թափուր,
Երբ թաց խավարն է իջնում,
Երբ դաշտերում մերկ ու տխուր
Ցուրտ քամին է շառաչում,
Ամեն անգամ զգում եմ նոր
Զրույցն այս խեղճ պառավ մոր:
Եվ խորհում եմ, թե արդյոք ուր,
Մեզնից մոտիկ կամ հեռուն,
Որ անտերունչ խեղճին հիմա
Չարի ձեռքն է հարվածում...



Չգիտեմ երբ եվ որ շենում
Իրեն որդու, հարսի քով
Մի խեղճ պառավ մայր է կենում,
Ծանր ականջ, կույր աչքով:
Ոտ ու ձեռից ընկած, անճար,
Հաց չտային, չէր ուզում,
Եվ օրն ամբողջ նրանց համար
Աղոթքներ էր մրմնջում:

Օֆ, ասում էր հարսն ամեն օր,
Մերդ բեռ է իմ վրա
Բանս թողած' օրը բոլոր
Փեշն եմ բռնել ես նրա:
Աչքը անկուշտ, ինչքան որ տամ,
Միշտ անեծքը բերանին,
Նստել է մեր շնչի վրան,
Տար, կորցրու' ազատվիմ...

-- Այ կին, ինչ չար բան կխոսաս,
Մարդ էլ ծնող մորն էսպես...
Կբարկանա աստված վրաս,
Մեղա' աստծու, մեղա' քեզ:

Բայց ամեն օր հարսն անողորմ
Ամուսնու սիրտն էր կրծում,
Եվ խստաբար պահանջում էր
Իր չար կամքին գոհացում:
Ու մի օր էլ ճչաց, լացեց,
Պոկեց մազերը գլխից,
Վրա պրծավ, դուռը բացեց,
Թե մորդ տար իմ տնից,
Թե ոչ, հիմա դուրս կթռնի
Ու կձենե աշխարհում,
Թե մարդն իրեն օր չի տալիս,
Թե ուրիշին է սիրում...

Թշվառ մարդն էր. ճարը կտրած
Վերցրեց մորը պառավ,
Անգութ հարսի աչքի առաջ
Պարկը դրեց, ուսն առավ:
Գլուխը կոր' ճամփա ընկավ,
Միտքը մռայլ ու խոլոռ,
Սեվ ամպերից գիշերն իջավ,
Ճամփան' մթին ու մոլոր...
Ուշ գիշերին հասավ անտառ,
Խոր ծմակում, ծառի տակ,
Պարկը ձգեց - մորը անճար
Ձգեց անտեր ու մենակ:


Աշնան քամին էր հեծկլտում,
Գայլն էր տալիս կալանչին,
Ոտքը փոխեց, որ դառնա տուն,
Մոր ձայնն հասավ ականջին.

-- Երթաս բարով, Աստված քեզ հետ,
Ոտքդ քարի թող չգա,
Տղաս, վերցրու պարկը քեզ հետ,
Պարկը տանը պետք կգա...


                                                                                 ***


Ցաված սիրտս երգեր հյուսեց,
Երգեց անուշ ու տխուր,
Վիշտըս հալվեց, արցունք հոսեց,
Վճիտ, ինչպես ջինջ աղբյուր:
Հավքերի պես երգերս թռան,
Հովերի հետ գնացին,
Արցունքներըս ցողեր դառան,
Վարդի ծոցում շողացին:
Անցան օրեր — եկավ մահը,
Սառ հողի տակ քուն մտա.
Իմ արցունքով շաղաղ վարդը
Շվաք ձգեց իմ վրա:
Հովերն եկան, շիրմիս վրա
Տխուր երգեր երգեցին, —
Ա՜խ, իմ անուշ, իմ վաղուցվա
Հյուսաց երգերս երգեցին...

                                                                                 ***

Կուզե՞ս լինիմ վշտի ցողեր`
Աչերիդ մեջ շող ցանեմ.
Լուռ գիշերվա անուշ հովեր`
Փունջ ծամերդ փայփայեմ:
Կուզե՞ս լինիմ վարդ – նազելի`
Կրծքիդ վրա վառվռիմ.
Արշալույսի շողեր ոսկի
Դեմքիդ վրա փայփլիմ:
Կուզե՞ս լինիմ ծառ ու ծաղիկ `
Քեզ գրկումս նինջ սփռեմ.
Թալուկ ստվեր ,թովիչ թռչնիկ,
Օրոր ասեմ ,օրորեմ:
Ինչ որ ցանկանաս` կուզե՞ս լինիմ,
Լինիմ երկինք ու երկիր,
Լինիմ ծով , ժայռ ,արև ,լուսին,
Միա՜յն , միա՜յն ինձ սիրի՜ր...

 


Շատ մի´ տխրիր , շատ մի՝ խնդար, սիրելիս

Շատ մի´ տխրիր , շատ մի՝ խնդար, սիրելիս,
- Այս աշխարհում և ոչ մի բան հիմք չունի.
Վաղանցուկ են, կան ու չկան, սիրելիս,
Բոլոր իրերն ու աստղերը անհունի։

Լայնսիրտ եղիր, ողջը երազ համարե,
- Այս աշխարհում և ոչ մի բան միտք չունի.
Լացը՝ ժըպիտ ու սերը՝ ցավ համարե,
Թե որ ապրես, կյանքըդ ինչու՞ համար է։

Ախ, մի´ տխրիր, վիշտը կանցնի,- այդ ոչինչ,
- Այս աշխարհում և ոչ մի բան գին չունի.
Շատ մի´ հրճվիր, սերն էլ կանցնի, բայց ոչինչ,
Կյանքն էլ կանցնի,- այդ որ ոչինչ ու ոչինչ:

 


Տարիներ հետո քեզ տեսա նորից

Տարիներ հետո քեզ տեսա նորից,
Սիրտս արտասվեց, բայց ժպտացի ես,
Նույն աղջիկն էիր՝ չքնաղ բոլորից,
Հոգուս մտերիմ, հարազատ այնպե՛ս:
Աչքերդ մեղմով հանգչեցին վերաս,
Ես հպարտ ու վես անցա քո մոտով.
Շուրջս ծածանվեց լուսեղեն երազ.
Եվ ետ նայեցի անզուսպ կարոտով:
Սուտ է, նազելիս, չի զատել երբեք,
Երբեք չի զատել մեզ կյանքը դաժան.
Քու՛յր իմ, ամոքիր սիրտս վշտաբեկ,
Տե՛ս, քոնն եմ ես միշտ, քո՛նն եմ հավիտյան...

 


 

***



Կուզեի լինել գարնան արեգակ,
Չքնաղ վարդերով կուրծքդ պճնեի,
Անդորր սրտիդ մեջ վառեի կրակ,
Մութ աչերիդ մեջ պայծառ շողայի:
Կուզեի լինել երգող շատրվան
Եվ երազներդ լուռ օրորեի ,
Կամ թե ` շողշողուն ոսկի ծիածան ,
Շուշան ճակատիդ պսակ հյուսեի:
Կուզեի լինել ալիքը ծովի
Եվ ոտներիդ տակ մեղմիկ հևայի,
Կամ թե ` լեռների բուրմունքը հովի,
Փարթամ մազերդ շոյելու գայի :
Կուզեի լինել երկինք աստղավառ
Քեզ, ինչպես երկրի շուրջը ,պատեի
Հազար ու հազար աչքերով գոհար ,
Քեզ ` դյութված ,արբած հավերժ նայեի:
1899.
Ալեքսանդրապոլ

 

 

 

 

 

Comments (18)

1. GS 18/12/2013

Avetiq Isahakyan@ Mec mard er
U ayn inchi mijov na er ancnum, shat bard er
Menq kardum enq nra mtqer@
Voronq karces linen mer@
Astvac Nran chi morana
Mer srtum el na kmna.............

2. mimi (link) 12/02/2013

shat em sirum hay grakanutyun@ ev Hayoc Mec banastexcnerin[image][/image]

3. NUNE 06/02/2013

hoyakap

4. Goga) 21/11/2012

Bolor@` nvirvac ir sireli Shushanik Matakyanin ))

5. svetlana 19/08/2012

hianali banastexcutyunner pokvac mardkayin srtic

6. Vak (link) 24/07/2012

HAY GRAKANUYAN AMENAMEC EJERIC MEKY BACEL E ISAHAKYANY!!! IMA AMENASIRELI GROXN E!!!

7. izabela 02/06/2012

please help me...i can't find poems

8. Ani Hakobyan 27/04/2012

ASTVAC IM HRASHQ EN , ANGAM HUZVECI U PSHAQAXVECI MOR MASIN GRVAC ERKU BANASTEXCUTYUNNERN EL KARDALUC , VAXUC EL EM KARDACEL, U NORIC NUYN REAKCIAN EXAV MOTS . STEXCAGORCUTYUN@ QANI TARINERI PATMUTYUN UNI , BAYC HIMA AVELI SHATA HAMAPATASXANUM IRAKANUTYAN@,KARCES TE AYS ORERI HAMAR GRVAC LINI HATUK

9. Լիլիթ (link) 03/03/2012

avetiq isahakyan@ grel e shatshat lav banastexcutyunner voric e majrs banastexcutjun@

10. sofya (link) 01/03/2012

shat lavnaaaaaaaaaaa

11. Petros 04/12/2011

Shat axvore petros axper jan axvore axvor

12. Poxos 29/11/2011

axvore axvor

13. HERMINE.JAN (link) 16/02/2011

KAREVOR TEXEKUTYUNNER

14. elenmnhytg (link) 06/12/2010

shat axvor e

15. Mash (link) 17/11/2010

16. Super girl 07/11/2010

17. ANI 26/10/2010

[COOOLLLLLL

18. 20/10/2010

hrashq manastexcutyunner en ,,,,, erbkardum em marmnovs sarsur e ancnum erbemn huzvum em .....menq hayers hpartanalu shat ban unenq

Add a comment

Make a free website with doomby.com - Report abuse